دکتر آناهیتا فتحی آذربایجانی، دانشیار دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، به همراه سه نفر از همکاران خود، پژوهشی را درباره استفاده از نانوالیاف حاوی پیوگلیتازون برای طراحی اشکال دارویی جدید انجام دادند. هدف این تحقیق بررسی اثر این دارو بر کاهش قند خون و بهبود زخم در مدل حیوانی دیابت بود.
تیم تحقیقاتی برای تولید نانوالیاف از روش الکترواسپینینگ(الکتروریسی) استفاده کرد؛ روشی که امکان تهیه الیاف بسیار نازک و منظم را فراهم می سازد. ویژگی های ساختاری این نانوالیاف با استفاده از میکروسکوپ الکترونی و طیف سنجی بررسی شد.
پژوهشگران دارو را به دو روش آزمایش کردند: نخست، به صورت کاشت زیرپوستی در بدن موش های دیابتی، و دوم، به صورت پانسمان روی زخم ها. در نهایت، نتایج این دو روش با گروهی که انسولین دریافت کرده بودند، مقایسه شد.
نتایج نشان داد که کاشت زیرپوستی نانوالیاف در کاهش قند خون موفقیت قابل توجهی نداشت و تغییر معناداری در سطح گلوکز ایجاد نکرد. احتمالاً علت این امر مقدار کم داروی بارگذاری شده روی نانوالیاف و حلالیت محدود آن بوده است.
اما بررسی اثر پانسمان های نانوالیافی نشان داد که این روش توانست روند بهبود زخم در موش های دیابتی را به طور قابل توجهی تسریع کند. لایه های اپیدرم و درم سریع تر تشکیل شدند و بافت های پوستی جدید با کیفیت بهتری ایجاد شدند. این اثرات مثبت احتمالاً به خواص ضد التهابی داروی پیوگلیتازون مربوط می شود.
در تحولی مرتبط در سال ۲۰۲۴، یک شرکت دانش بنیان ایرانی نیز موفق شد با استفاده از فناوری نانو، کفی های طبی مناسب برای بیماران دیابتی تولید کند تا از بروز زخم پای دیابتی جلوگیری شود.
طراحی و تولید کفی ها و کفش های پزشکی مناسب برای افراد دیابتی می تواند از بروز زخم‌های پای دیابتی جلوگیری کند. زخم پای دیابتی به هر زخمی اطلاق می شود که در اثر مستقیم دیابت یا عوارض آن در پای بیمار ایجاد شود و معمولاً در کف پا دیده می شود.
حدود ۱۵درصد از افراد مبتلا به دیابت دچار زخم پای دیابتی می شوند و ۶درصد از آن ها به دلیل عفونت یا سایر عوارض مرتبط با زخم ها بستری می شوند. خطر زخم پا و قطع عضو با افزایش سن و مدت ابتلا به دیابت بیشتر می شود. وجود انواع زخم های دیابتی در پا به‌عنوان «سندرم پای دیابتی» شناخته می شود.
مشکلات پا در بیماران دیابتی ناشی از اختلالات اعصاب محیطی و کاهش جریان خون در بدن است که در اثر دیابت ایجاد می شود؛ بنابراین انتخاب کفش مناسب برای این افراد بسیار اهمیت دارد. کفش باید پهن و به اندازه طول پا باشد اما بیش از حد گشاد نباشد.
در کفی های ویژه ای که توسط شرکت ایرانی برای بیماران دیابتی طراحی شده اند، از نانوذرات خاصی استفاده شده است که مانع رشد باکتری ها می شوند.
منبع:
https://ana.ir/en/news/10015/iranian-scientists-find-way-to-control-blood-sugar-wounds-in-diabetics-with-nanofibers